Otomobil ve hafif ticari araç pazarı yeni yılda daralmayı sürdürdü. Yılık ilk 2 ayında toplam pazar bir önceki yıla göre, yüzde 14,2 seviyesinde gerileyerek 159 bin 384 adede geriledi. Daha yılın ilk çeyrekte markaların kampanya dozu arttı.
Fakat yüksek faiz tüketicinin taşıt kredisi kullanımında iştahını kapattı. Öte yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) faiz indirim döngüsüne tam hızıyla devam ederken, kredi faizlerinde de düşüş görüldü. Bu gerileme Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve TCMB’nin para ve banka istatistiklerine de yansıdı.
Özellikle bireysel taşıt kredisinde yeni yılla birlikte başlayan 8 haftalık düşüş serisi yerini paralel iyileşmeye bıraktı. TCMB verilerine göre de taşıt kredisi hacmi son haftada büyümeye başladı. Ticari araç kredisinde de yükseliş devam ediyor. 68 milyar seviyesinde seyreden bireysel taşıt kredisine karşın ticari taşıt kredisinde seviye 257 milyar lirayı çoktan aştı.
8 haftalık düşüş bitti
Bireysel taşıt kredisindeki düşüşün ardından BDDK verilerine göre, 9’uncu hafta verilerinde az da olsa artış görüldü. Merkez Bankası’nın faiz indirim hamleleri de piyasalara olumlu yansıdı. Yılın son haftasında bireysel taşıt kredileri 75.5 milyar TL seviyelerindeydi. Düşüş serisi yeni yılla birlikte hız kazandı. Bireysel taşıt kredisi kullanımı 74.4 milyara yılın ilk haftasında gerileme sürecine girdi.
Gelinen 8’inci hafta bu seviye 68.3 milyar TL’ye kadar geriledi. 9’uncu haftada düşüş döneminin sona erdiği görüldü. 28 Şubat verilerinde düşüş trendi yönünü yükselişe çevirerek 68.4 milyar TL’ye çıktı. TCMB verilerine göre de hacim son hafta arttı. 68,3 milyar 312 milyon TL olan hacim 68 milyar 364 milyon liraya çıktı.
Kimse vadeyi uzun tutmak istemiyor
Kredi oranlarındaki yüksek seyir son dönemde yerini düşüşe bırakmaya başladı. Araç alımında kredi kullanan müşteri vadeyi uzun tutup, fazla faiz ödemek istemiyor. Aynı zamanda zaten uzun vadeli kredi iştahı da çok yok. BDDK mevzuatı dolayısıyla zaten vade oldukça kısıtlı. TCMB verilerine göre, 5 yıldan uzun vadeli taşıt kredisi Ocak 2025 sonunda 8.5 milyon lira seviyesindeyken, şubat sonunda 6.1 milyon liraya kadar düştü.
1 yıldan fazla vadeli krediler (5 yıla kadar), 48.3 milyar liradan şubat sonunda 45.6 milyara geriledi. Fakat bir yıla kadar olan kredilerde de artış yaşandı. Hacim 21 Şubat haftasında 22.2 milyar TL’ye kadar indi. Şubat sonunda 22.7 milyar TL olarak gerçekleşti.
2 milyonun üstüne yok
BDDK Mart 2024’te yeni bir düzenleme getirdi. Nihai fatura değeri 1.6 milyon liranın altında olan ve taşıt alımı amacıyla kullanılan kredilerde 48 ay, fatura değeri 1.6 milyon lira üzerinde olup ve 3 milyon lirayı aşmayan taşıt alımı amacıyla kullanılan kredilerde 36 ay, nihai fatura değeri 3 milyon liranın üzerinde olan ve 4 milyon liranın üzerinde olmayan taşıt kredisi alımı amacıyla kullanılan kredilerde de 24 aylık vade sistemine geçildi.
Aynı zamanda 12 aylık kredi seçeneğinde de taşıt değerinin 4-5 milyon aralığı uygulanıyor. Tüketicilere binek araç edinimi amacıyla kullandırılacak taşıt kredilerinde veya yapılacak finansal kiralama işlemlerinde, kredi tutarının taşıtın değerine oranını nihai fatura değeri 1 milyon 600 bin lira ve altında olan taşıtlar için yüzde 70’i aşamamasına karar verildi.
Nihai fatura değeri 1 milyon 600 bin liranın üzerinde olup, 3 milyon liranın üzerinde olmayan taşıtlar için kredi tutarının, yüzde 50’yi aşamaması nihai fatura değeri 3 milyon liranın üzerinde olup 4 milyon liranın üzerinde olmayan taşıtlar için kredi tutarının yüzde 30’u aşamaması kararlaştırıldı.
Kurul kararına göre ayrıca kredi tutarının nihai fatura değeri 4 milyon liranın üzerinde olup 5 milyon liranın üzerinde olmayan taşıtlar için yüzde 20’yi aşamamasına karar verilirken, nihai fatura değeri 5 milyon liranın üzerinde olan taşıtlar içinse kredi tutarı yüzde sıfır olarak belirlendi. İçten yanmalı araçlarda ise 1 milyon 200 bin TL ile 2 milyon TL arasında değişen fatura değerine sahip otomobillerde ise vade süresi 12 ay ile sınırlandırılıyor. 2 milyon TL’den pahalı içten yanmalı motora sahip otomobillerde ise kredi kullanılamıyor.
Ali YILDIRIM – DÜNYA GAZETESİ
